Biodiversiteit
Leven op aarde is niet mogelijk zonder biodiversiteit. Het samenspel van duizenden soorten planten, dieren en ecosystemen vormt de basis onder een gezonde leefomgeving, duurzame voedselproductie en het opvangen van klimaatverandering. Wageningen University & Research (WUR) werkt hard aan een samenleving waarin biodiversiteit floreert. Dat doen we in onderzoek, onderwijs en samenwerking met bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties.
Wat is biodiversiteit?
Biodiversiteit is de verscheidenheid aan leven in een bepaald gebied – van een waterdruppel tot een compleet bos. Biodiversiteit omvat alle soorten planten, dieren en micro-organismen, maar ook de enorme genetische variatie binnen al die soorten en tussen verschillende ecosystemen, van moerassen tot woestijnen.
Waarom is biodiversiteit belangrijk?
Biodiversiteit is een 'vangnet' dat de veerkracht van de planeet in stand houdt. Het complexe samenspel van verschillende soorten planten, dieren, bacteriën, schimmels en ecosystemen zorgt ervoor dat de wereld om ons heen goed blijft functioneren. Als soorten verdwijnen, heeft dat weer effect op andere soorten en uiteindelijk kunnen er kettingreacties ontstaan die onze voedselvoorziening, ons klimaat, onze gezondheid, natuurlijke hulpbronnen, schone lucht en schoon water en cultuur, recreatie en toerisme in gevaar brengen.
Het ombuigen van de curve van biodiversiteitsverlies
Biodiversiteit staat wereldwijd enorm onder druk, ook in Nederland. Die druk is te wijten aan meerdere factoren, zoals versnippering en afname van leefgebied van plant- en diersoorten, klimaatverandering, verdroging, overbemesting, industrialisering, verstedelijking en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Met de huidige snelheid van biodiversiteitsverlies en zonder verregaande actie stevenen we af op een onleefbare aarde.
Om het tij te keren, is een verandering van denken en doen in de manier waarop we produceren, consumeren en met natuur omgaan noodzakelijk. Onderstaande afbeelding laat zien wat we kunnen bereiken, als we allemaal bijdragen aan behoud en herstel van biodiversiteit:
![Zwart: De historische biodiversiteitsverliescurve vóór 2010. Groen: Verlies met inspanning door duurzamere productie en duurzamere consumptie Oranje: Verlies zonder duurzamere productie en consumptie Grijs: Verlies als we op huidige voet verder gaan De illustratie toont de belangrijkste bevindingen uit het Nature-artikel, maar geeft geen exacte resultaten weer. Zwart: De historische biodiversiteitsverliescurve vóór 2010. Groen: Verlies met inspanning door duurzamere productie en duurzamere consumptie Oranje: Verlies zonder duurzamere productie en consumptie Grijs: Verlies als we op huidige voet verder gaan De illustratie toont de belangrijkste bevindingen uit het Nature-artikel, maar geeft geen exacte resultaten weer.](/upload_mm/7/2/2/9417f44b-bc53-4986-8626-59cd9ec3945e_Biodiversity%20loss_NL2_99bf5d7b_670x411.jpg)
Zwart: De historische biodiversiteitsverliescurve vóór 2010
Groen: met inspanning door duurzamere productie en consumptie
Oranje: zonder duurzamere productie en consumptie
Grijs: als we op de huidige voet verder gaan
Deze infographic is verschenen in het tijdschrift Nature: Bending the curve of terrestrial biodiversity needs an integrated strategy
Werken aan biodiversiteit: zo doen we dat in Wageningen
WUR werkt al jaren aan het thema biodiversiteit volgens ‘de Wageningse aanpak’. Vanuit tal van disciplines onderzoeken onze ecologen, bodemkundigen, plant- en dierwetenschappers, technologen, economen, gedragsdeskundigen, transitiewetenschappers en andere experts biodiversiteitsvraagstukken die spelen op het land, in zoetwater en in de zee. Daarbij hebben zij intensief contact met betrokken partijen in de keten, overal ter wereld.
De wereldwijde biodiversiteits-, voedsel- en klimaatproblemen zijn niet los van elkaar te zien en alleen op te lossen met een integrale wetenschappelijke (evidence-based) benadering. Dit wordt pas echt succesvol als alle partijen in deze domeinen de handen ineenslaan. Niet alleen wetenschappers, maar ook bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. WUR wil als mondiale verbinder het voortouw nemen in het ontwikkelen van nieuwe innovaties en integrale oplossingen die de biodiversiteit op een duurzame en rechtvaardige manier gaan herstellen.
Aandachtsgebieden
Biodiversiteit, landbouw en voedsel
Terwijl we worstelen met de vraag hoe we onze groeiende wereldbevolking van voedsel kunnen voorzien, groeit de aandacht voor de rol van biodiversiteit in landbouw en voedselsystemen. Diverse genen, soorten en ecosystemen zijn nodig voor het voortbestaan van voedselgewassen. Daarnaast hebben landbouw en voedselverwerking grote impact op biodiversiteit. Daarom kijkt Wageningen University & Research (WUR) naar manieren waarop we voldoende voedsel kunnen verbouwen zonder dat dit ten koste gaat van onze planeet.
Interacties tussen mens en dier
Of het nu gaat om ziektes die overspringen van dier op mens, olifanten die oogsten verwoesten bij Afrikaanse dorpen of wolven die schapen dood bijten in Nederland: overal stuiten mensen en dieren op elkaars grenzen. Dat loopt niet altijd goed af, niet voor de dieren en niet voor de samenleving. Wageningen University & Research (WUR) werkt vanuit een multidisciplinair kader aan het bestuderen van deze interacties tussen mens en dier.
Verschillende perspectieven op natuur
Hoe waarderen we de natuur? Die vraag is niet gemakkelijk te beantwoorden. Ieder van ons waardeert en beleeft de natuur op zijn eigen manier. De verschillen in onze ervaringen, gevoelens en interesses bepalen onze houding tegenover de natuur en dus ons dagelijks handelen. Natuurbehoud vereist erkenning en overbrugging van die perspectieven en houdingen. Specifiek binnen dit thema is de vraag: hoe kun je de vele verschillende waarden van de natuur tastbaar maken? Manieren die verder gaan dan een beperkte monetaire waarde van de natuur, om de meer immateriële waarden van de natuur te erkennen - zoals de blijdschap om wilde dieren te zien of het serene gevoel van een fris bos of weiland. Dit zijn precies de waarden die ons mensen meer betekenis en doel geven en verder gaan dan simpelweg overleven.
Biodiversiteit en klimaatverandering
Biodiversiteit is een belangrijke bondgenoot in het aanpakken van klimaatverandering. Maar klimaatverandering verstoort zelf ook ecosystemen en veroorzaakt een achteruitgang in biodiversiteit. Een gecombineerde benadering is nodig om ervoor te zorgen dat maatregelen ter bestrijding van het ene probleem het andere niet erger maken. Wageningen University & Research combineert kennis en expertise van klimaat- en biodiversiteitsonderzoek in een landschapsgerichte benadering en zet de natuur in voor een groene en veilige toekomst.
Lees meer
Gezamenlijke kracht in het Wageningen Biodiversity Initiative
Het Wageningen Biodiversity Initiative (WBI), opgericht in 2021, is een verbindend initiatief binnen Wageningen University & Research. Met onderzoekers uit veel verschillende disciplines werken we samen aan de ontwikkeling van nieuwe kennis, verstevigen we onze contacten en vernieuwen we het onderwijs voor biodiversiteit. Daarnaast stimuleren we uitwisseling met en tussen verschillende belanghebbenden in de maatschappij door middel van dialogen.
In onze aanpak staat co-creatie met onze stakeholders centraal. Wilt u met ons samenwerken aan een natuurinclusieve wereld, of heeft u een idee waar u met ons verder over wil praten? Neem dan contact op via biodiversity@wur.nl.
Samenwerken in biodiversiteitsonderzoek
Met overheden, bedrijven en ngo's werken we samen aan aan natuurinclusieve en biodiverse samenleving. Ons toegepast onderzoek is van hoge kwaliteit en helpt onze partners bij het vinden van concrete oplossingen voor de uitdagingen van deze tijd. Wilt u mogelijkheden voor samenwerking verkennen, of de expertise van WUR inzetten bij uw plan of project? Neem dan contact op: biodiversity@wur.nl.
Voor meer informatie over onze onderzoeksinstituten, -faciliteiten en experts, kijk op Waardecreatie & Samenwerking.
- Bekijk voorbeelden van de impact van ons onderzoek
- Meer projecten van WUR over biodiversiteit
- Doorzoek een lijst van publicaties
Onderzoek voor de Nederlandse overheid
In het strategisch onderzoeksprogramma Natuurinclusieve Transities, dat is afgestemd met het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), de topsectoren, de Sustainable Development Goals (SDG's) en de Europese agenda, onderzoeken we het functioneren van ecosystemen op verschillende schaalniveaus. We zoeken naar innovatieve technieken voor het meten en monitoren van biodiversiteit, bijvoorbeeld eDNA. En we kijken naar de drijfveren van stakeholders; wat maakt dat partijen betrokken willen zijn in een transitie naar een natuurinclusieve samenleving?
Wageningen University & Research ondersteunt de overheid bij een aantal Wettelijke Onderzoekstaken (WOTs). Wij monitoren de Nederlandse natuur en het natuurbeleid via de WOT Natuur & Milieu. Daarnaast zijn we leidend in het monitoren en veiligstellen van de genetische diversiteit van planten, dieren en bomen via het Centrum voor Genetische Bronnen (CGN). Tenslotte ligt bij WUR ook de verantwoordelijkheid voor het monitoren van vis- en schelpdierpopulaties in de zee en binnenwateren, via het Centrum voor Visserijonderzoek (CVO).
Internationaal onderzoek
WUR-onderzoek naar biodiversiteit vindt plaats over de hele wereld. Van het beschermen van koraalriffen en regenwouden tot het bespreken van biodiversiteitsdoelen op Europees niveau - WUR-wetenschappers komen overal. Dat maakt ons een ideale partner voor grensoverstijgende programma's, waarin we onze kennis en netwerken kunnen inzetten voor het verbinden en opschalen van initiatieven op brede schaal.
De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) zijn voor WUR een leidraad. Op biodiversiteitsvlak kijken we niet alleen naar de SDG's die direct met natuur te maken hebben (14. Life below Water en 15. Life on Land), maar werken toe naar het natuurinclusief maken van alle SDG's. Meer biodiversiteit is immers niet alleen een doel op zich, maar ook de weg naar een gezondere, klimaatbestendige en voedselzekere toekomst.
WUR maakt deel uit van
![NATURE POSITIVE UNIVERSITIES NATURE POSITIVE UNIVERSITIES](/upload_mm/f/e/6/77e45c33-d758-4de2-ad1d-ba43b73ef439_NPU%20original%20transparent_adf021ed_239x155.png)
Nature-Positive Universities: WUR is een van de eerste leden van het Nature-Positive Universities netwerk, een groeiend netwerk van vertegenwoordigers van meer dan 500 instellingen voor hoger onderwijs over de hele wereld, die samenwerken om de natuur te promoten op onze campussen, in onze leveranciersketens en in onze steden en gemeenschappen.
Opleidingen en cursussen over biodiversiteit
Wageningen University & Research biedt opleidingen, cursussen en lespakketten voor studenten, professionals en kinderen over biodiversiteit. Neem een kijkje - zit er iets voor jou bij?
Bachelor- en Masterstudies
- Master Agroecology
- Bachelor Animal Sciences
- Master Animal Sciences
- Bachelor Marine Sciences
- Master Aquaculture and Marine Resource Management
- Bachelor Bos- en Natuurbeheer
- Master Forest and Nature Conservation
- Bachelor Biologie
- Master Biology
- Master Earth and Environment
- Bachelor Environmental Sciences
- Master Environmental Sciences
- Master Economics of Sustainability
- Master Governance of Sustainability Transformations
- Bachelor Plantenwetenschappen
- Master Plant Sciences
- Master Resilient Farming & Food Systems
- Bachelor Tourism
- Master Tourism, Society and Environment
- Master Urban Environmental Management
Opleidingen en cursussen voor professionals
- Aanpassing aan klimaatverandering in voedselzekerheid en beheer van natuurlijke hulpbronnen
- MOOC Animal Behaviour in Conservation
- MOOC Climate Action in Biodiverse Landscapes
- MOOC Co-Creating Sustainable Cities
- Cursus EU-beleid voor landbouw, voedsel en groen
- Cursus Risicobeoordeling van blootstelling van gewasbeschermingsmiddelen in grond- en oppervlaktewater
- MOOC Environmental Gamechanger – Lead the Way to Sustainable Development
- MOOC Introduction to Animal Behaviour
- Inspiratiesessie Stikstof in de Landbouw
- Programma: Sustainable and Inclusive Landscapes
- Programma: Tourism in Transition: Exploring a Sustainable Future
- Masterclass Food & Agri Principles for Financials
- MOOC Soil4Life: Sustainable Soil Management
- MOOC Sustainable Food Security: The value of systems thinking
- MOOC Sustainable Tourism: Society & Environmental Aspects
- MOOC The Plastic Life Cycle: from Pollution to Solution
- MOOC Transformative Citizen Science for Sustainability
- MOOC Urban rewilding: restore your local ecosystem
Vacatures in biodiversiteit
Wij zoeken gedreven collega's! Ben jij met jouw ervaring en kennis de geschikte kandidaat? Kijk dan naar onderstaande vacatures.
-
PhD position: Phylogenomics of plant defence plasticity to insect attack
-
PhD position: Inter- and intra-specific crop flower variation for pollinator-friendly farming systems
-
PhD position - Genetic and spatial biology of viruses in plant-feeding nematodes
-
PhD position - Climate resilience and conservation of species interactions in a changing world
-
PhD position- Economic value of pollination in crop value chains
-
PhD position - Quantifying the dependence of natural ecosystems on pollinators
Biodiversiteit en duurzaamheid op de campus
Wageningen Campus is één van de meest duurzame kenniscampussen ter wereld, o.a. door gebruik van warmte-koude opslag en het toepassen van hoge duurzaamheidscriteria bij bouw, onderhoud en renovatie van gebouwen.
Op de campus vind je veel bijzondere natuur. In de natuurtuinen staan zeldzame planten en kom je allerlei soorten insecten, vogels, paddenstoelen en vleermuizen tegen. Elk jaar tijdens de Wageningen Biodiversity Challenge tellen we zoveel mogelijk soorten - in 2024 waren dat er 1575.
Ook andere organisaties en bedrijven gevestigd op Wageningen Campus hebben veel aandacht voor duurzaamheid. De campus is 80% klimaatneutraal.
- Lees meer over biodiversiteit op de campus
- Loop de natuurroute en zintuigenroute!
- De Green Office Wageningen stimuleert duurzaamheid en biodiversiteit
- Wageningen Student Farm: oase voor duurzame landbouw
- Voedselbos Droevendaal
- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan
Steun ons biodiversiteitsonderzoek via het Universiteitsfonds Wageningen
Het Universiteitsfonds Wageningen stimuleert de ontwikkeling van academisch talent, beloont excellent onderwijs en onderzoek en maakt baanbrekend onderzoek mogelijk binnen Wageningen University & Research.
Bij Wageningen University & Research (WUR) werken we hard aan de verbetering van biodiversiteit in veel en uiteenlopende projecten. Helpt u mee?
Op zoek naar een specifiek onderwerp? Bekijk de lijst van A tot Z
A
- Agrarisch natuurbeheer
- Amazone
- Ammoniak
- Aquacultuur en Visserij (leerstoelgroep)
- Aquatische ecologie en waterkwaliteitsbeheer (leerstoelgroep)
B
- BEE-divers
- Beken en beekdalen
- Bescherming en herstel van mariene natuurgebieden
- Bijengezondheid
- Biodiversiteit en beleid (WENR team)
- Bruinvissen
- Biodiversiteit en de veehouderij
- Biodiversiteit (programma ESG)
- Biodiversiteit op proefbedrijf De Marke
- Biodiversiteitspositieve voedselsystemen (investeringsthema)
- Biologische bestrijding
- Burgerparticipatie en burgerinitiatieven voor natuur
- Blogs over natuur en biodiversiteit
- Bodembiologie (leerstoelgroep)
- Boerderij van de Toekomst
- Bonaire, St. Eustatius en Saba
- Bos- en natuurbeleid (leerstoelgroep)
- Bosecologie en Bosbeheer (leerstoelgroep)
- Bouwen met natuur
C
D
E
F
- Farming Systems Ecology (leerstoelgroep)
- Filosofie (leerstoelgroep)
- Fokkerij en Genomica (leerstoelgroep)
G
- Gedragsecologie (leerstoelgroep)
- Geïntegreerde bestrijding van ziekten en plagen (IPM)
- Glyfosaat
- Graduate School for Production Ecology & Resource Conservation (PE&RC)
- Grevelingenmeer
- Groen in de stad
I
- Imidacloprid (een neonicotinoïde)
- Innovatief natuurbeheer
- Invloed van klimaatverandering op mariene ecosystemen
- IJsselmeer en Markermeer
- ISRIC - World Soil Information
K
L
- Landbouw van de toekomst
M
- Mariene dierecologie (leerstoelgroep)
- Mariene natuur en biodiversiteit
- Milieubeleid (leerstoelgroep)
- Milieu-economie en natuurlijke hulpbronnen (leerstoelgroep)
- Mosselen, oesters en andere schelpdieren
N
- Natuur en gezondheid in de stad
- Natuurinclusieve landbouw
- Natuurinclusieve transities (KB-36)
- Nederland in 2120
- Noordpool (Arctisch gebied)
- Noordzee
O
P
- Paling (Europese aal)
- Plantenecologie en Natuurbeheer (leerstoelgroep)
- Plastic afval
- Proeftuin Agroecologie en Technologie
Q
- Quinoa
R
S
T
V
W
- Waddenzee
- Waterverontreiniging en het effect op het mariene ecosysteem
- Weidegang
- Wildlife ecologie en beheer (leerstoelgroep)
- Wageningen Institute for Environment and Climate Research (WIMEK, graduate school)
- Windparken op zee: Ecologische risico's en hoe die te beperken
- Windparken op zee: Kansen voor natuurherstel en biodiversiteit
- Wolven
- WOT Natuur en Milieu